مروری بر جنگ ویتنام

پیشینه جنگ

در جریان جنگ جهانی دوم، هندوچین به تصرف نیروهای ژاپن درآمد و دست نیروهای فرانسه که پیش از آن نیروی مستعمراتی آن منطقه بودند از کشورهای منطقه موقتاً کوتاه شد. با شکست ژاپن در پایان جنگ نیروهای ملی کمونیستهای ویتنام استقلال ویتنام را خواستار شدند و در دوم سپتامبر ۱۹۴۵ هوشی مین تشکیل کشور مستقل ویتنام را در هانوی اعلام کرد.

نیروهای فرانسه که از اسارت نیروهای ژاپن درآمده بودند دوباره سعی در کسب سلطه خود در هندوچین و ویتنام کردند. این امر با مقاومت نیروهای ویتنامی (معروف به ویت مین) زیر فرماندهی هوشی مین روبرو شد و جنگهای معروف به جنگ اول ویتنام درگرفت.

سربازان فرانسوی در حال درگیری با نیروهای ویت کنگ

در سال ۱۹۵۰ رئیسجمهور آمریکا ترومن ۳۵ نفر از افراد گروه کمک و مشاوره نظامی را برای آموزش و مشاوره به کمک فرانسه فرستاد تا بتواند سلطه مستعمراتی خود را در ویتنام حفظ کند.

در ۱۹۵۴ نیروهای ویت مین شکست سختی در دین بین فو به نیروهای فرانسه وارد کردند و در نتیجه فرانسه در کنفرانس ژنو به استقلال سه کشور مستعمره خود یعنی کامبوج و لائوس و ویتنام رضایت داد اما در موافقتنامههای کنفرانس ژنو ویتنام موقتاً به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم شده بود. هدف ظاهراً آن بود که پس از رایگیری از مردم ویتنام تکلیف حکومت در این کشور معلوم شود. حکومت ویتنام جنوبی زیر رهبری نگو دین دیم با تشویق آمریکا از شرکت در مذاکرات مربوط به ترتیبات این رایگیری سر باز زد. در همین دوره حکومت ویتنام جنوبی با حمایت آمریکا به سرکوب شدید کمونیستها پرداخت و بسیاری از مردم به اتهام کمونیست بودن اعدام شدند.

برخی از نیروهای ویت مین که در جنوب باقیمانده بودند دست به مقاومت مسلحانه علیه حکومت نگو دین دیم زدند و نیروهای ویتنام شمالی نیز پس از مدتی به حمایت از این مبارزات در جنوب پرداختند.

جبهه ملی آزادی بخش ویتنام جنوبی تشکیل شد. حکومت ویتنام جنوبی افراد این جبهه را ویتکنگ مینامید که کوتاه شده عبارت «کمونیست ویتنامی» (ویت نام کنگ سان - Việt Nam Cộng Sản) به زبان ویتنامی بود.(3)

آغاز مداخلات آمریکا

در سال 1955 با پیروزی هوشی مینه در ویتنام و ظهور مائو تسه یانگ در چین و تحولات ناشی از شکست نظامی و سیاسی فرانسه در هند و چین واقعیتی از وجود یک قدرت کمونیستی در شرق اسیا بود و به همین دلیل امریکا به دنبال برچیدن این قدرت از این منطقه بود.

نخستین اقدام آمریکا برای توجیه مداخلات خود در ویتنام و به طور کلی مداخلات نظامی در آسیا ایجاد پیمان سیتو بود.

از اوایل سال 1953 که وضع نظامی فرانسه در هند و چین رو به وخامت نهاد جان نوستردالس وزیر خارجه آمریکا درصدد ایجاد یک اتحادیه نظامی از کشورهای اسیایی برآمد و در تاریخ 8 سپتامبر 1954، سازمان پیمان دفاع دسته جمعی آسیایی جنوبی شرقی0سیتو) راه اندازی شد.

این پیمان در حالی بود که براساس قرارداد ژنو ورود نیروهای نظامی به خاک ویتنام ممنوع بود.

ورود کره جنوبی بدون حضور در سیتو، مداخله فیلیپین و تایلند با کمک های نظامی و اقتصادی در ویتنام مورد اعتراض مردم و کشورهای فرانسه، انگلستان، پاکستان و غیره شد.

در همین بین فرانسه در ویتنام به دنبال نخست وزیری گزینه خود در ویتنام جنوبی بود اما به یک باره دیم که در سال 1953 به سان یک زاهد گوشه گیر در نیوجرسی آمریکا به سر می برد به ناگهان نخست وزیر ویتنام جنوبی شد.

نگو دین دیم و مشاوران آمریکایی وی سیاسیت قلع و قمع کمونیست ها را پیش گرفته بودند، به طوری که در تاسبتان 1955، 10 هزار نفر در بازداشتگاه بودند و از سال 1954 تا 1960 دیم پیش از 520 هزار نفر را بازداشت کرده و 76 هزار نفر را به قتل رسانده است.

آغاز مقاومت

سال 1958 بیدادگری دیکتاتور ستمگر مردم را به عصیان وا می دارد و مقاومت های پراکنده شکل می گیرد و با حمله گروهی از ساکنان ناحیه کوانگ نگای به پادگان کوچکی نخستین مرحله مسلحانه ظاهر می شود.

بدین وسیله جنگ به صورت وسیع تری گسترش می یابد و شاهد گسترش جنگ در ایالت های مختلف و تشکیل اولین گردان منظم هستیم.

هنگامی که کندی به کاخ سفید می رود تعداد مستشاران آمریکایی در ویتنام 685 نفر بود و این مهم در حالی است که تعداد آنها در 1961 به 15 هزار نفر رسید.

در سال 1961، 14 تن آمریکایی، در سال 62، 109 تن آمریکایی و در سال 1963، 489 تن آمریکایی در ویتنام کشته شده اند.

در این دوران جبهه ملی ازادی بخش با غنیمت و سازمان های چریکی خود را برای نبردهای آینده آماده می کرد.

دیم همچنان سیاست شدت عمل را دنبال می کرد با این تفاوئت که دیگر با آمریکا رابطه خوبی نداشت.

سقوط رژیم دیم

در سال 1963، آمریکا پیروزی نظامی در ویتنام را بدون دخالت مستقیم غیر ممکن می داند.

در تاریخ اول نوامبر 1963 دیم و برادرش با یک کودتای آمریکا از بین می روند.

در دوران کندی، لیندون جانسون معاون رئیس جمهور، دین راسک وزیر خارجه و مک نامرا وزیر دفاع آمریکا گردانندگان اصلی سیاست های آمریکا در ویتنام بودند.

پس از دیم در طول 4 سال 9 رئیس در ویتنام جنوبی روی کار آمدند.

ویتنام شمالی در زیر بمب

در سال 1965 جانسون رئیس جمهور آمریکا شده بود و در فوریه 1965 باردیگر جمهوری دمکراتیک ویتنام مورد حمله های بمب افکن قرار گرفته و بدین ترتیب یک کشور مستقل بدون آنکه به آن اعلان جنگ داده شود در معرض حملات بمب افکن ها قرار گرفته بود.

حمله و تجاوز به ویتنام شمالی از لحاظ وسعت، شدت و مداومت باعث شگفتگی جهانیان شده بود.

رئیس جمهور آمریکا علاوه بر حملات هوایی در پاییز 1964 واحدهای بزرگی از نیروهای زمینی را به ویتنام اعزام کرده بود.

مردم آمریکا که از هزینه های گزاف در ویتنام ناراضی بودند خواستار صلح با کشورهای آسیایی شده بودند.

اوضاع جنگ با وجود حضور 70 هزار نیروی نظامی برای آمریکا هر روز برای آمریکا یاس آور تر می شد و با مسائل پیچیده تری رو به رو می شد که نتیجه آن فرو رفتن در گرداب ویتنام بود.

براساس گزارشهایی که بعدها منتشر شد بمبافکنهای آمریکایی تنها در فاصله ۱۹۶۴ تا ۱۹۶۹ با بیش از ۱۰۰ هزار سورتی پرواز رقمی نزدیک به ۷ میلیون تن بمب در ویتنام رها کرده بودند و این یعنی برابر رها کردن یک بمب اتمی با قدرتی مشابه بمب هیروشیما در جنگ دوم جهانی بود.

دکترین نیکسون

نیکسون در سال 1969 پس از ورود به کاخ سفید گفت: رئیس جمهوری که نتواند طی 4 سال به جنگ ویتنام پایان دهد، شایستگی انتخاب شدن دوباره را ندارد.

تعداد نیروهای آمریکایی در ویتنام 543 هزار نفر و تعداد نیروهای متحد 68 هزار نفر و تعداد افراد ارتش سایگون 800 هزار نفر بود که به این ترتیب در مجموع یک میلیون و 400 هزار نفر در ویتنام حضور داشتند.

دکترین نیکسون بیشتر در دو زمینه داخلی و خارجی کاربرد داشت که در زمینه خارجی به دنبال ویتنامی کردن جنگو در زمینه سیاست داخلی مبارزه شدید علیه مخالفان قانونی بود.

شکست سیاست ویتنامی کردن جنگ

آمریکایی ها در شش ماه نخست 1972، 800 هزارتن بمب در ویتنام مصرف کرده بودند.

روز 11 سپتامبر جبهه ملی آزادی بخش شرایط صلح خود را اعلام ولی این قرارداد به امضا نرسید.

نیکسون شرایط تازه ای را به هانوی پیشنهاد کرد که مورد قبول جمهوری دمکراتیک قرار گرفت ولی با توجه به این موضوع نیکسون به آخرین تهدید متوسل و دستور بمباران هوای را صادر کرد.

بمباران در 12 روز بدون انقطاع انجام شد و تنها در 3 روز 20 هزار تن بمب روی هانوی و هایفونگ پرتاب شد.

بمباران ویتنام شمالی مورد اعتراض شدید مردم جهان قرار گرفت ولی هانوی همچنان تسلیم نشد.

سرانجام 27 ژانویه 1973 موافقتنامه پاریس به امضا رسید و دو طرف به آتش بس رضایت دادند.

شکست موافقت نامه صلح پاریس

موافقت نامه صلح پاریس از همان روزهای نخست نقض گردید و مقررات نظامی آن، که آتش بس در محل را پیش بینی کرده بود و همچنین ماده 12 موافقت نامه که طرفین را ملزم میساخت یک شورای ملی آشتی و هماهنگی تشکیل دهند، هیچ گاه اجرایی نشد.

سقوط سایگون

سقوط سایگون پایتخت ویتنام جنوبی بدست ارتش خلق ویتنام و جهبه آزادی ملی در ۳۰ آوریل ۱۹۷۵ رخ داد.

در پی اشغال سایگون توسط نیروهای ویتنام شمالی و چریک های ویت کنگ نام پایتخت ویتنام جنوبی به یادبود رهبر فقید کمونیست ویتنام به هوشی مین ویل تغییر یافت.

پِیروزی رژیم کمونیست هانوی به جنگ میان 2 ویتنام پایان داد و آثار و تبعات استعماری را به خاک سپرد.

کشور ویتنام در دوران استعمار فرانسه و در جریان جنگ نخست هندوچین علیه فرانسه به دو کشور ویتنام شمالی و جنوبی تقسیم شده بود و با اشغال سایگون ، این کشور 2 پاره شده برای همیشه وحدت خود را بازِِِیافت.

به این ترتیب ، در روز 30 آوریل سال 1975 میلادی شهر سایگون پایتخت ویتنام جنوبی به اشغال نیروهای ویتنام شمالی و چریک های ویت کنگ درآمد و رژیم ویتنام جنوبی فروپاشید.

پیروزی هانوی به سالهای بسیار طولانی استعمار و 30 سال جنگ مرگبار و بی رحمانه در این کشور کوچک پایان داد و کشور ویتنام باردیگر وحدت خود را بازیافت.(4)

دلایل شکست آمریکا در جنگ ویتنام

برای شکست آمریکا در ویتنام دلایل زیادی مشخص شده است اما مهم ترین دلایل شامل موارد زیر می شود:

. آمریکاییها سرسختی، سازمانیافتگی، قدرت و سیستمهای جنگی، مانند تونلهای زیرزمینی پیچیده، ویت کنگ را دست کم گرفته بودند.

۲. با این که حجم بمبارانهای ویتنام بیشتر از بمبارانهای کل جنگ جهانی دوم بود، آمریکاییها قادر نبودند مانع از حرکت سربازان یا ذخایر به سمت جنوب شوند.

۳. ویتنام شمالی به نوعی یک "جنگ مردمی" را هدایت میکرد که در آن تک تک مردم نقشی را ایفا میکردند.

۴. ابتدا، بیشتر آمریکاییها از این جنگ پشتیبانی میکرد. اما تا سال ۱۹۷۰، جنبش صلح حمایت تمام اقشار جامعه را به خود جلب کرده بود و دولت آمریکا حمایت مردمی خود را از دست داد. میتوان گفت این عامل مهمترین عامل در شکست آمریکاست.

۵. پس از ۱۹۶۹، تردیدهایی متوجه کارآیی سربازان آمریکایی شد. ارتش آمریکا با مشکلات جدی شیوع استفاده از مواد مخدر میان سربازان و آمار بالای ترک خدمت و روحیه پایین روبهرو شده بود.

۶. آمریکا هرگز قادر به درک فرهنگ مردم ویتنام نشد و برخلاف تصورش، هرگز نتوانست با کوکا کولا، آدامس و بستنیهای آمریکایی باورهای کهن مردم این سرزمین را بخرد.

۷. آمریکا خود را برای این همه تلفات آن هم در قبال چنین پیشرفت کمی آماده نکرده بود. سربازان آمریکایی برای یک جنگ جنگلی دشوار تعلیم ندیده بودند.

۸. شکلگیری جنبش ضد جنگ در داخل آمریکا که به یکی از اصلیترین چالشهای جنگ بدل شده بود. آمریکا در دو جبهه ؛ جبهه داخل ویتنام و جبهه داخل آمریکا و مخالفان جنگ درگیر بود.(5)

برخی از آمارهای جنگ ویتنام

- در سال ۱۹۶۸ تعداد سربازان آمریکایی اعزام شده به ویتنام به ۵۳۶ هزار نفر افزایش یافت.

- تا ۱۹۶۸، هواپیماهای آمریکایى بیش از ۱۰۷ هزار حمله به خاک ویتنام شمالی انجام دادند و دو و نیم میلیون تن بمب بر سر مردم بی دفاع ریختند.

- تلفات نیروهای کمونیست بالغ بر یک میلیون نفر تخمین زده میشود.

- هواپیماهای آمریکایی هشتاد میلیون لیتر مواد سمی و آتشزا بر فراز جنگلها و مزارع برنج ویتنام پاشیدند و بدین ترتیب نیمی از جنگلهای ویتنام ویران شد.

- تلفات ویتنامیها در این جنگ (کشته و زخمی) پنج میلیون و هشتصد هزار نفر گزارش شده است.(6)

منابع:

1- https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%88%DB%8C%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%85

2- https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D9%88%DB%8C%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%85

3- http://irantarikh2011.blogfa.com/post-21.aspx

4- وزارت امورخارجه، ویتنام، 1389

5- http://www.mashreghnews.ir/fa/news/112693

6- http://www.mwfpress.com/vglewn8w.jh8zpjrbbz9ij.2.html

برچسبها: ویتنام, جنگ, آمریکا, سایگون, دین بین فو پادگان آموزشی شهید هاشمی نژاد شیروان...